O pasożytach pierwotniakowych i ich wpływie na nasze zdrowie

Pierwotniaki pasożytnicze pojawiły się na planecie bardzo dawno temu i od czasu ich pojawienia się praktycznie się nie zmieniły. Organizmy żyją w wodzie, glebie i powietrzu; istnieje ponad piętnaście tysięcy gatunków. Przez miliony lat swojego istnienia różne gatunki przystosowały się do swojego środowiska i warunków oraz nauczyły się przetrwać w każdych warunkach. Osiągnięto to dzięki głównemu rodzajowi egzystencji - pasożytnictwu. Pierwotniaki, które stają się pasożytami, istnieją kosztem żywiciela. Duża liczba gatunków pasożytuje na organizmie człowieka, a taka bliskość nie zawsze jest nieszkodliwa.

Główne cechy pasożytów pierwotniaków

pierwotniak pasożytniczy człowieka

Pasożyty zamieszkujące ludzkie ciało mają prymitywną strukturę i bardzo złożoną organizację komórkową. Rozmiar najprostszego organizmu jest bardzo mały; komórki nie da się zobaczyć gołym okiem. Klatka o niewielkich rozmiarach wyposażona jest w najbardziej złożony i starannie przemyślany mechanizm. Zawiera wszystko, co niezbędne do podtrzymywania życia i rozmnażania, i jest niezależnym organizmem. Pasożyt jednokomórkowy powoduje poważne zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu wielokomórkowego, do którego przedostaje się. Może to być dowolne zwierzę, osoba. Dzięki swoim zdolnościom pasożytniczym organizm przetrwa wszędzie.

Cechy najprostszych mikroorganizmów to:

  • najprostszy składa się z jednej komórki;
  • ma bardzo mały rozmiar;
  • ma system ruchu;
  • ma zdolność tworzenia cyst, gdy sytuacja się pogarsza i pojawia się zagrożenie egzystencjalne;
  • reprodukcja z bardzo dużą szybkością.

Narządy ruchu są nieodłącznie związane z każdym rodzajem pierwotniaków, ale mają pewne różnice. Istnieją trzy rodzaje urządzeń: pseudopods, rzęski, wici. Dzięki tym adaptacjom pierwotniaki aktywnie się poruszają, zarówno w środowisku naturalnym, jak i w organizmie, w którym pasożytują.

Heterotroficzny układ pokarmowy umożliwia pierwotniakom wchłanianie składników nieorganicznych z układu żywicielskiego.

Niektórzy potrzebują tlenu, inni radzą sobie bez niego. Kiedy pojawia się groźna sytuacja, mikroorganizm natychmiast zamienia się w cystę. Pozostają w tym stanie przez dowolną ilość czasu, aż do pojawienia się sprzyjających warunków. W stanie cysty migrują za pomocą wiatru, wody i są przenoszone przez zwierzęta. Dzięki tej wyjątkowej zdolności adaptacyjnej pierwotniaki pasożytnicze żyją na planecie przez wiele stuleci. Organizmy rozmnażają się poprzez mitozę lub kopulację. Często następuje zmiana metod rozmnażania w zależności od aktualnego siedliska.

Będąc jedną komórką, organizm jest całkowicie niezależny i działa harmonijnie: rośnie, rozmnaża się, je, oddycha, porusza się. W organizmie człowieka pasożyty mogą żyć wszędzie: w tkankach, limfie, krwi i narządach wewnętrznych. Powodują zagrażające życiu i zdrowiu choroby pierwotniakowe.

Różnorodność pasożytów pierwotniakowych

Istnieją cztery klasy mikroorganizmów pierwotniakowych, które różnią się sposobem żerowania, poruszania się i rozmnażania:

  • wici;
  • Sporozoany;
  • sarkod;
  • orzęski.
pierwotniak pasożytniczy Giardia

Wiciowce mają ciało owalne lub gruszkowate, wyposażone są w wici (skąd wzięła się nazwa), może ich być nawet osiem. Do tej klasy należą Giardia, Leishmania, Trichomonas, Trypanosomy. Poruszają się za pomocą wici; wchłaniają gotowe produkty spożywcze przez membranę, pochłaniając całą powierzchnię. Pierwotniaki tej klasy rozmnażają się przez podział. Żyją w ogromnych koloniach liczących kilka tysięcy osobników.

Sporozoany mają bardzo trudną ścieżkę rozwoju. Najpierw dostają się do ludzkiej krwi i rozprzestrzeniają się po całym organizmie, osadzając się w wątrobie. Tutaj pierwotniaki rozmnażają się i niszczą czerwone krwinki. Po ponownym wejściu organizmów do krwi żywiciela komórki dojrzewają i tworzą zarodniki. Taka jest cykliczna natura życia plazmodium malarii, Toxoplasma Gondii.

Orzeski poruszają się za pomocą rzęsek. Składający się z dwóch rdzeni złożony system działa bardzo harmonijnie. Jeden rdzeń odpowiada za podtrzymywanie życia i działanie ważnych systemów, a drugi za reprodukcję. Podział komórek zachodzi codziennie, u niektórych przedstawicieli kilka razy dziennie. Karmienie odbywa się za pomocą ruchomych rzęsek, które kierują pokarm do jamy ustnej. Sarkody nie mają stabilnego kształtu. Są modyfikowane w wyniku transformacji pseudopodów. Rozmnażanie następuje przez podział. Głównym przedstawicielem tej klasy jest ameba czerwonkowa.

Jakie są główne choroby wywoływane przez pierwotniaki?

Pasożyty nadal aktywnie istnieją ze względu na ich zdolność do życia bez tlenu. Tylko niewielki procent pierwotniaków potrzebuje tlenu. Gdy organizmy jednokomórkowe dostaną się do organizmu ludzkiego, mogą powodować następujące choroby:

  1. Malaria. Częstość występowania malarii w krajach Afryki i Azji Południowej pozostaje wysoka. Głównymi objawami choroby są drgawki, bóle stawów i niedokrwistość. Opracowano leki zwalczające malarię, jednak w przypadku wybuchu choroby z dala od opieki medycznej nadal zdarzają się przypadki śmierci z powodu tej choroby.
  2. Amebiaza. Ameba czerwonkowa powoduje tę chorobę. Choroba może rozwinąć się w wątrobie lub jelitach. Niedługo po zakażeniu pojawiają się objawy choroby: bóle brzucha, utrata sił, niska temperatura, biegunka zmieszana z krwią i śluzem.
  3. Giardioza. Występuje, gdy Giardia, przedstawiciele klasy wiciowców, dostają się do ciała. Nieprzyjemne objawy ze strony przewodu pokarmowego powodują duży niepokój pacjenta. Występują zaburzenia pęcherzyka żółciowego, jelit, zaburzenia snu i brak apetytu.
  4. Leiszmanioza. W przypadku zakażenia pojawiają się owrzodzenia skóry. Choroba charakteryzuje się gorączką, anemią i impotencją. W przypadku uszkodzenia układu oddechowego często dochodzi do śmierci.
  5. Rzęsistkowica. Chorobę wywołuje Trichomonas, pierwotniak z klasy wiciowców. U mężczyzn i kobiet choroba występuje z różnymi objawami. Cierpi układ moczowo-płciowy, mężczyźni mogą nie mieć żadnych objawów, ale kobiety odczuwają ból podczas stosunku płciowego i podczas oddawania moczu, swędzenie, pieczenie w okolicy narządów płciowych.
  6. Balantydioza. Chorobę wywołują pasożyty z klasy orzęsków. Po zakażeniu balantidią temperatura ciała pacjenta wzrasta i pojawiają się objawy zatrucia. Choroba występuje z naprzemiennymi okresami ustąpienia i zaostrzenia. Powikłania choroby obejmują zapalenie otrzewnej i perforację jelit.
  7. Toksolamoza. Chorobę wywołuje pasożyt sporozoan. Kiedy organizm człowieka zaatakuje ten pasożyt, obserwuje się zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego, powiększenie wątroby i śledziony. Choroba jest szczególnie niebezpieczna dla kobiety w ciąży, ponieważ w tym przypadku dziecko będzie miało poważne uszkodzenie wielu ważnych narządów.
  8. Śpiączka występuje w krajach afrykańskich. Za nosiciela infekcji uważa się muchę tse-tse. Głównymi objawami choroby są gorączka, ból głowy i stawów. Stan stopniowo się pogarsza: osoba traci kontakt ze światem rzeczywistym, cierpi na brak koordynacji ruchów, problemy ze snem.
  9. Zespół Chagasa. Chorobę wywołują jednokomórkowe wiciowce. Trypanosom powoduje następujące objawy podstawowe: gorączkę, swędzenie i obrzęk w miejscu ukąszenia, silny ból głowy i zapalenie węzłów chłonnych. Stopniowo ostry okres ustępuje, a po kilku miesiącach następuje ekspansja niektórych narządów wewnętrznych: serca, przełyku i jelita grubego.

Biorąc pod uwagę fakt, że współczesny człowiek dużo podróżuje, wzrasta prawdopodobieństwo zarażenia się egzotycznymi chorobami wywoływanymi przez pasożyty jednokomórkowe.

Warianty zakażenia pasożytami jednokomórkowymi

Pasożyt może przedostać się do organizmu człowieka przez skórę, usta lub narządy płciowe. Wyróżnia się cztery najczęstsze warianty infekcji:

  1. Kontaktowa metoda infekcji domowej - w tym przypadku pierwotniaki przenikają w wyniku naruszenia norm sanitarnych i higienicznych. Do zakażenia dochodzi poprzez cysty, picie brudnej wody, używanie środków higieny osobistej innych osób oraz mycie rąk brudną wodą o wątpliwej jakości.
  2. Drogę kałowo-ustną zakażenia obserwuje się, gdy uwolnione z organizmu pierwotniaki przedostają się do nowego żywiciela przez brudne ręce lub jedzenie. Możesz zarazić się przez źle umyte produkty roślinne, brudne ręce lub przez zwierzęta domowe.
  3. Poprzez skażone produkty spożywcze – dzieje się tak podczas spożywania mięsa dzikich zwierząt, niedostatecznie ugotowanego mięsa zwierząt domowych, produktów mlecznych zakupionych na spontanicznych targowiskach czy ryb rzecznych ze skażonych zasobów wodnych.
  4. Metoda infekcji przenoszonej przez wektory ma miejsce, gdy patogen jest przenoszony przez ukąszenie, dzieje się tak w przypadku ukąszenia przez zakażone owady.

Istnieją inne możliwości przeniesienia infekcji, z reguły jest to przenikanie pasożytów z kobiety w ciąży na jej nienarodzone dziecko poprzez kontakt z zakażoną krwią oraz w wyniku stosunków seksualnych. Szczególnie niebezpieczne dla organizmu dziecka jest zakażenie pierwotniakami. Objawy u dzieci są podobne do wielu chorób, dlatego rodzice powinni zachować szczególną ostrożność i nie przegapić tej niebezpiecznej choroby. Dzieci skarżą się na bóle głowy, mają trudności ze snem i jedzeniem, szybko się męczą i mają objawy zaburzeń odżywiania.

ból głowy u dziecka z powodu pasożytów pierwotniakowych

Środki zapobiegawcze przeciwko zakażeniu pierwotniakami

Aby zminimalizować ryzyko zakażenia pierwotniakami, należy bezwzględnie przestrzegać wszelkich zasad higieny i higieny. Od jednostki w dużej mierze zależy jej bezpieczeństwo. Aby zapobiec ryzyku infekcji należy przestrzegać następujących zasad:

  • przygotowując mięso, ryby czy nabiał należy przestrzegać zasad obróbki cieplnej; przy zakupie tych produktów wymagana jest szczególna uwaga; należy je nabyć w specjalnie do tego wyznaczonych miejscach, po sprawdzeniu przez służby sanitarne i wydaniu świadectwa jakości;
  • wszystkie pokarmy roślinne należy myć bardzo dokładnie, zaleca się przepłukać je wrzącą wodą;
  • w przypadku wystąpienia nieprzyjemnych i dziwnych objawów wskazujących na zakażenie pasożytami jednokomórkowymi należy zgłosić się do lekarza i w przypadku potwierdzenia diagnozy niezwłocznie podjąć leczenie;
  • ważne jest, aby być wybrednym w kwestii seksu i mieć związek z jednym partnerem seksualnym; w przypadku wątpliwych kontaktów seksualnych należy użyć prezerwatywy;
  • Aby zapobiec zakażeniu przez ukąszenia owadów, należy solidnie zabezpieczyć pomieszczenia moskitierami oraz stosować spraye i maści odstraszające komary.

Istnieje lista pokarmów szkodliwych dla pierwotniaków: czosnek, cebula, imbir, marchew i zielona herbata. Niektóre potrawy hamują rozwój pasożytów pierwotniakowych i uniemożliwiają ich rozmnażanie: ryż i kasza perłowa, suszone owoce i pieczone jabłka. Jednocześnie należy wykluczyć słodką żywność i produkty mączne. Wiele zależy również od odporności człowieka, dlatego konieczne jest zwiększenie odporności organizmu. Hartowanie, spożywanie odpowiednich pokarmów, przestrzeganie harmonogramu pracy i odpoczynku pomoże wzmocnić mechanizmy obronne organizmu.